2017 heeft voor een mijlpaal in de juridische geschiedenis gezorgd: in de afgelopen maanden zijn de eerste online rechtbanken opgedoken. Canada, het Verenigd Koninkrijk, Ierland en China hebben allemaal projecten met online rechtbanken. Sommige daarvan zijn reeds operationeel, terwijl andere nog in ontwikkeling zijn.

De eerste online rechtbank ooit stak in British Columbia, Canada van wal. Sinds 1 juni 2017 zijn een paar honderd kleine schadegeschillen volledig online behandeld. Elk burgerrechtelijk schadegeschil met een maximale waarde van $5.000 kan via het internet worden afgehandeld door het Civil Resolution Tribunal van British Columbia.

“Het is ‘s werelds eerste online geschillenrechtbank die deel uitmaakt van het openbare rechtssysteem,” zegt British Columbia’s Minister van Justitie Suzanne Anton. “Als we deze minder belangrijke zaken uit een rechtszaal kunnen halen, dan maken we de rechtszaal vrij voor belangrijke strafzaken en moeilijkere zaken, waarvoor ze beter geschikt zijn.”

Een ander voordeel is dat een online rechtbank het rechtssysteem toegankelijker maakt. “Ik denk dat mensen geïntimideerd zijn om naar de rechter te stappen,” zegt professor Kenneth Thornicroft. “Bijna iedereen is tegenwoordig online. U kunt naar de meeste openbare bibliotheken gaan om online te gaan, en zo kunt u uw geschil in uw eigen tijd laten behandelen. Het hangt niet langer af van de openingstijden van de rechtbanken.”

Kort daarna startte ook het Verenigd Koninkrijk haar eerste proefproject voor ‘een nieuwe digitale procedure voor vorderingen van minder dan 10.000 pond’. Het project is op 31 juli 2017 van start gegaan, en heeft een looptijd van 28 maanden, i.e. tot 30 november 2019.

Momenteel bevindt het project zich in een ‘private beta’-fase en is het enkel toegankelijk op uitnodiging. Vanaf januari 2018 zal het project naar ‘publieke beta’ gaan, en zal het opengesteld worden voor alle rechtsconsumenten met een passende vordering. Verwacht wordt dat de HM Courts and Tribunal Service (HMCTS) rechtstreeks bijstand zal moeten verlenen aan ongeveer de helft van de mensen die zich zullen aanmelden. Dit omdat ze hulp nodig zullen hebben bij het invullen van de formulieren.

Sir Terence Etherton, de Master of the Rolls, zei in een presentatie dat de online solutions court gezien moet worden als een sjabloon om – nu en in de toekomst – een betere toegang tot de rechter te verzekeren. Hij voegde eraan toe dat de rechtbank op een probleemoplossende manier tewerk zou gaan. “De onlinerechtbank zal probleemoplossend zijn in die zin dat die in de eerste en tweede fase van het proces de partijen zal helpen om een gepaste oplossing voor hun geschil te vinden.

In september 2017 begon ook het Ierse Hooggerechtshof een aanzienlijk deel van haar werk online te doen, als onderdeel van een poging om meer rechtbanken op het internet te krijgen. Het is de bedoeling dat alle beroepen bij het Hooggerechtshof online zullen plaatsvinden, van het neerleggen van de stukken tot het afleveren van de uitspraken. Er wordt gehoopt dat dit de eerste stap is om grote delen van de beroepsprocedures uit de rechtszalen te halen, en via het internet te laten verlopen. Chief Justice Frank Clarke zei dat de behandeling van het eerste online beroep ongeveer een jaar op zich zou laten wachten.

Een andere online rechtbank, die al operationeel is, kan men in Hangzhou, China vinden. De eerste zaak werd behandeld op 18 augustus 2017. De rechtbank bestaat uit een rechter en een jury, en behandelt zaken m.b.t. online winkelen, microfinancieringsleningen, inbreuken op auteursrechten, productaansprakelijkheid en aanverwante zaken. De zaken kunnen in enkele minuten volledig elektronisch worden ingediend. Wanneer de zaak wordt behandeld, gebeurt dit via livestreaming en kunnen de partijen hun argumenten via videoconferenties uiteenzetten. Om haar vonnissen te vellen maakt de rechtbank gebruik van technologieën zoals gezichtsherkenning, spraakherkenning en kunstmatige intelligentie.

De meeste deskundigen zijn het erover eens dat de komst van online rechtbanken een goede zaak kan zijn, omdat dit zowel 1) de toegang tot justitie kan vereenvoudigen als 2) de procedures kan versnellen. Zoals hierboven vermeld, verwachten de organisatoren van het proefproject in het Verenigd Koninkrijk dat de helft van de mensen die het systeem gebruiken, nog steeds hulp nodig zullen hebben bij het invullen van de online formulieren. Dit is echter een gebied waar intelligente bots al bewezen hebben dat ze ook een nuttige rol kunnen spelen. We kunnen dus verwachten dat de procedures nog meer gestroomlijnd zullen worden.

 

Bronnen: